ریشه‌ها و تکامل داعش در لیبی

دسته: آفریقا , اسلاید , اعلامیه ها , پربیننده ترین مطالب , تحلیل‌ها و دیدگاه‌ها , رصد اندیشکده ها , گاهنامه ها
بدون دیدگاه
سه شنبه - ۱۷ مرداد ۱۳۹۶

 ریشه‌ها و تکامل داعش در لیبی[۱]

نوشته‌ی جیسون پک، ریانون اسمیت و کریم مضران

 

بررسی ریشه‌های داعش در لیبی

جیسون پک، ریانون اسمیت و کریم مضران در این گزارش با عنوان «ریشه‌ها و تکامل داعش در لیبی» به بررسی ریشه‌های شکل داعش و وضعیت این گروه در لیبی می‌پردازند. پس از سقوط قذافی و عدم توانایی دولت جدید در کنترل لیبی و نهادسازی و وجود خلأ امنیتی و سیاسی در سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ زمینه برای فعالیت بیشتر گروه‌های جهادی فراهم شد. این مسئله یک وضعیت خوبی را نیز برای گروه‌های جهادی سوریه و عراق فراهم ساخت که پس از انجام‌وظیفه در این کشورها بتوانند به لیبی بازگردند و در آنجا مستقر شوند.

 

تحلیلی که در این گزارش ارائه‌شده است مبتنی بر ۱۰ عنوان متفاوت است که هر یک را به‌طور خلاصه مطرح می‌سازیم:

  1. جهادگرایی تحت حکومت قذافی: پیشرو داعش در لیبی (دهه‌ی ۱۹۸۰ تا سال ۲۰۱۰)

لیبی یک موقعیت منحصربه‌فردی را در شکل‌دهی به جهادیسم جهانی داشته است که یکی از مهم‌ترین دلایل شکل‌گیری و رشد جهادگرایی جهانی در لیبی درواقع اقدامات سرکوبگرایانه ی قذافی است. اگرچه بیشتر اعضای القاعده عراق از بین خود عراقی‌ها بودند اما در سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۰۷ تعداد زیادی از شهروندان لیبی نیز عضو القاعده‌ی عراق شده بودند. درنهایت القاعده‌ی عراق در سال ۲۰۱۳ به سمت داعش و تحت رهبری ابوبکر بغدادی تحول یافت.

  1. جهادگرایان در طی خیزش‌های ۲۰۱۱

به‌طورکلی این گروه‌های اسلام‌گرای مخالف شامل ۳ طیف اصلی بودند:

  1. اخوان المسلمین
  2. سلفی‌هایی که در پی اجرای احکام اسلامی و شریعت بودند.
  3. گروه مجاهد اسلامی لیبی. این گروه اخیر تلاش‌های زیادی را برای مبارزات مسلحانه داشت و تلاش کرد تا با تصرف بخش‌هایی از مناطق تحت کنترل قذافی دست بزند و براین اساس شروع به سربازگیری و آموزش نیروهای خود کرد و از شبکه‌ی جهانی خود در این زمینه بهره برد. عبدالحکیم بالحاج[۲] نیز یکی از اعضای سابق.
  4. بی‌دولتی و خلأ سیاسی لیبی پس از قذافی

براین اساس نوعی تنش و کشمکش بین دونیروی انقلابی یعنی اسلام‌گرایان از یک‌سو و سکولارها و غیر اسلامی‌ها از طرف دیگر آغاز شد. این مسئله منجر به بی‌ثباتی سیاسی و خلأ امنیتی در لیبی گشت که زمینه‌ای برای فعالیت بیشتر گروه‌های جهادی بود. درواقع در این زمان لیبی در بین مجموعه‌ای از بازیگران مانند جهادی‌ها، شوراهای محلی و طرفداران فدرالیسم استحاله شده بود که زمینه را برای نفوذ داعش فراهم آورد. لذا بسیاری از جهادگرایان داخلی و خارجی شروع به پذیرش داعش و تصرف مناطق لیبی کردند.

  1. گروه‌های جهادی از خلأ سیاسی سود بردند (۲۰۱۴-۲۰۱۱)

ارتباط عمیقی بین داعش و گروه‌های جهادی لیبی ایجاد شد و پس از حملاتی که توسط قدرت‌های بزرگ و ائتلاف‌های جهانی علیه ی این گروه شکل گرفت، لیبی به دلیل خلأ دولت و وضعیت هرج‌ومرج گونه‌اش سرزمین مناسبی برای استقرار و انتقال داعش بود وباتوجه به این‌که شهر درنه ارتباط عمیقی با جهادگرایان سوری و عراقی داشت این شهر یک مرکز مهم برای تسلط و نفوذ داعش به‌حساب آمد.

  1. پر کردن خلأ: ولایت لیبیایی داعش (۲۰۱۵-۲۰۱۴)

ساختار ولایت لیبی به‌عنوان آنچه در سال ۲۰۱۴ مورد تائید ابوبکر بغدادی قرار گرفت به‌طورکلی شامل ۳ منطقه قدیمی لیبی از امپراتوری عثمانی است:۱. برقه یا سیرنائیک در شرق ۲. طرابلس در سمت غرب و ۳. فزان در جنوب غربی لیبی.

شکل زیر حضور داعش در ۳ ولایت لیبی را در سال ۲۰۱۵ نشان می‌دهد:

 

 

 

 

 

  1. سرت: داعش در لیبی سرزمین را تصاحب نمود

داعش پس‌ازآن که در اواسط سال ۲۰۱۵ از مراکز درنه بیرون رانده شد توانست مقر و فرماندهی خود را تا نیمه‌های ۲۰۱۶ در اطراف درنه تقویت کند و سرت را نیز به تصرف خود درآورد.

 

 

 

شکل زیر تسلط بیشتر داعش در مناطق لیبی به‌ویژه سرت را تا می ۲۰۱۶ نشان می‌دهد:

 

 

 

  1. واکنش آرام غرب

در سال ۲۰۱۴ که بین کنگره ملی عام[۳] و مجلس نمایندگان[۴] شکاف ایجاد شد کشورهای غربی جهت ایجاد حکومت واحد در طرابلس تلاش کردند. بااین‌وجود بین خود کشورها نیز اتفاق‌نظری جهت حمایت از گروه‌های مبارز و حکومتی مختلف وجود نداشت و این مسئله منجر به‌نوعی کشمکش و درگیری بین کشورهای مختلف راجع به منافع خود شد به‌نحوی‌که آمریکا و سازمان ملل از کنگره‌ی ملی عام حمایت کردند اما روسیه و امارات و مصر از نیروهای حفتر.

 

 

  1. منازعه برای سرت (۲۰۱۶)

مسئله‌ای که باید به آن توجه شود این است که اگرچه خطر داعش امکان همکاری بین گروه‌های شبه‌نظامی را فراهم ساخت اما همچنان تنش و اختلاف سیاسی میان آن‌ها ادامه داشت و این همکاری یک همکاری تاکتیکی به نظر می‌رسید.

  1. اقدامات بعدی داعش در لیبی چه خواهد بود؟(۲۰۱۷ و بعد آن)

به نظر می‌رسد که گزینه‌های جغرافیایی داعش برای گرفتن سرزمین در لیبی در آینده محدود باشد و به‌راحتی چنین مسئله‌ای مانند سرت برای داعش امکان‌پذیر نیست. با توجه به آنچه گفته شد باید اظهار داشت که شکل‌گیری داعش در لیبی نتیجه‌ی هرج‌ومرج و نابسامانی‌های ناشی از شورش‌های ۲۰۱۱ بوده است و این بدین معنی است که گروه‌های جهادی و داعش درجایی رشد می‌یابند که نوعی خلأ سیاسی و امنیتی وجود دارد. لذا جامعه‌ی بین‌المللی باید تمام تلاش خود را برای بازسازی لیبی و ایجاد یک حکومت مرکزی قوی انجام دهد. گروه‌های تروریستی و جهادی در پی این هستند که از طریق هرج‌ومرج و جلوگیری از ایجاد یک حکومت مرکزی قوی به اهداف خود دست یابند لذا باید توجه داشت که اگرچه داعش در لیبی تضعیف‌شده است اما این به معنای اخراج آن از لیبی نیست و دوباره امکان بازسازی این گروه وجود دارد.

شکل زیر اخراج گروه داعش و کاهش تسلط آن بر لیبی در سال ۲۰۱۷ را نشان می‌دهد:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  1. پیشنهاد‌ها: یک رهیافت صرف ضد تروریستی نسبت به داعش ناکافی است

باید به این مسئله توجه داشت که صرف رویکرد یکجانبه ی ضد تروریستی برای مقابله با داعش و سایر گروه‌های جهادی در لیبی کافی نیست و کشورهای غربی و جامعه‌ی بین‌المللی باید راه‌های بنیادی‌تری را برای بازسازی و مقابله با داعش در لیبی به‌کارگیرند. داعش نتیجه‌ی خلأ سیاسی در این کشور بوده است لذا ایالات‌متحده و دولت ترامپ باید برنامه‌هایی را به‌کارگیرند که زمینه‌ی تقویت بیشتر حکومت مرکزی را فراهم سازد.

 

 

 

اندیشکده ی شورای آتلانتیک

خلاصه شده توسط گروه غرب آسیا و شمال آفریقا

[۱]http://www.atlanticcouncil.org/publications/reports/the-origins-and-evolution-of-isis-in-libya

[۲] -Abdelhakim Belhadj

[۳] -GNC

[۴] -HoR


نوشته شده توسط:دکتر قاسمی - 474 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: 347
برچسب ها:
دیدگاه ها