سیاست قطب شمال چین: ادعای نقش رهبری در امور بین‌المللی

دسته: آسیا , اسلاید , اعلامیه ها , اقیانوسیه , پربیننده ترین مطالب , شخصیت شناسی , گزارشات خبری
بدون دیدگاه
دوشنبه - ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۷

نویسنده: پویام راکش سینگ/

عنوان: سیاست قطب شمال چین: ادعای نقش رهبری در امور بین‌المللی

در ماه ژوئن سال ۲۰۱۷، چین یک سندی تحت عنوان «چشم‌انداز همکاری دریایی تحت برنامه کمربند و جاده» برای ساخت جاده ابریشم قرن بیست‌ویکمی صادر کرد. این استراتژی دریایی چین برای تعمیق همکاری با کشورهای در امتداد راه‌های دریایی می‌باشد. درواقع، یکی از سه معابر آبی اقتصادی پیش‌بینی‌شده در اقتصادی آبی چین و اروپا از اقیانوس منجمد شمالی [قطب شمال] می‌گذرد. در این راستا نیازی به گفتن نیست که کتاب سفید منتشرشده از سوی چین، سیاست قطب شمال چین را تحت عنوان جاده قطبی ابریشم بازگو می‌کند.

گزارش کاری ارائه‌شده در نوزدهمین کنگره حزب کمونیست چین که در اکتبر سال ۲۰۱۷ ارائه‌شده، مرتبط با کتاب سفید بود. نوزدهمین کنگره حزب راه را برای تثبیت و تصویب ابتکار کمربند و جاده در قانون اساسی حزب ترسیم کرده است و پکن این ابتکار را در منطقه قطب شمال به جلو می‌برد.

بر اساس این گزارش، چین وارد دوران جدیدی از نزدیک‌شدن به «مرکز صحنه» و ایجاد «سهم بیشتر» برای بشریت است. چین بر این باور است که در آن بلندا به‌صورت قوی و محکم ایستاده است. در عصر جدید، چین سیاست قطب شمال خود را به‌عنوان تلاشی برای ایجاد یک اجتماع با آینده‌ای مشترک برای بشریت ارتقاء می‌دهد. به عبارت بهتر باید گفت که چین به سمت نقش رهبری جهانی تلاش می‌کند.

از دهه‌ی ۱۹۹۰ چین در تلاش برای تقویت نفوذ خود در منطقه قطب شمال بوده است. در آوریل سال ۲۰۱۲، ون جیابائو، نخست‌وزیر چین، از سوئد و ایسلند بازدید کرد. در راستای تلاش و قصد چین برای افزایش نفوذ خود در منطقه‌ی قطب شمال، ایسلند اولین کشور اروپایی بود که موافقت‌نامه‌ی تجارت آزاد را با چین امضاء کرد. باید گفت که چین بیشتر از همه به دنبال ایجاد یک مرکز تدارکات در ایسلند است یا به‌بیان‌دیگر، ایسلند را به‌عنوان مرکز تدارکات خود در نظر بگیرد.

با پشتیبانی ایسلند، چین در سال ۲۰۱۳ میلادی به‌عنوان شورای قطب شمال که در نروژ پایه‌گذاری شد انتخاب گردید. این شورا شامل کشورهای ایالات‌متحده، روسیه، کانادا، دانمارک، فنلاند، نروژ، سوئد و ایسلند است. تقریباً در همان زمان، در سال ۲۰۱۳، کشتی‌های تجاری جمهوری خلق چین شروع به استفاده از گذرگاه شمال شرقی برای تجارت با اروپا کردند. تمام این پیشرفت‌ها نشان‌دهنده‌ی منافع رو به رشد چین در منطقه می‌باشد.

سیاست قطب شمال چین نیاز به پیشرفت فنی در این زمینه‌ دارد. با توجه به فن‌آوری‌های دریایی، چین در مورد تجهیزات قطبی، اکتشاف دریایی عمیق و حفاری نفت و گاز در قطب شمال و ساخت انواع جدیدی از یخ‌شکن‌ها بحث می‌کند. دراین‌ارتباط باید گفت که روسیه دارای بیشترین تعداد یخ‌شکن ازجمله یخ‌شکن‌های هسته‌ای در قطب شمال می‌باشد. در این زمینه، پکن با کشورهای اوکراین، فنلاند و هلند مشغول به همکاری است. باوجود مشارکت استراتژیک میان پکن و مسکو، تاکنون روسیه نقش عمده‌ای در توسعه‌ی کشتی‌های قطبی چین نداشته است. باید گفت که بدون کشتی‌های یخ‌شکن، راه‌های حمل‌ونقل قطب شمال عمدتاً به دلیل پوشش یخی، غیرقابل‌دسترس هستند.

اولین یخ‌شکن قطبی چین به نام شوئلونگ (به معنی اژدهای برفی) در اکراین ساخته شد و در سال ۱۹۹۴ به بهره‌برداری رسید. همچنین از سال ۱۹۹۹ چین چندین عملیات علمی در قطب شمال انجام داده است. در ماه دسامبر سال ۲۰۱۶، چین ساخت دومین کشتی یخ‌شکنی خود به نام شوئلونگ ۲ را آغاز کرد که به‌طور مشترک توسط شرکت کشتی‌سازی چین و شرکت تکنولوژی قطبی آکر فنلاند طراحی‌شده است. علاوه بر این، برای اولین بار یک شرکت خصوصی چینی اعلام کرد که قصد دارد یک کشتی یخ‌شکن بسازد. همچنین ساخت یک کشتی یخ‌شکن دیگر با یک شرکت هلندی نیز در سال ۲۰۱۸ آغاز خواهد شد.

مسیرهای حمل‌ونقل قطب شمال احتمالاً به مسیر آینده برای تجارت بین چین و اروپا تبدیل خواهد شد. در حال حاضر، پوشش یخی و اختلافات ارضی همچنان چالش‌هایی را برای ناوگان‌های دریایی ایجاد می‌کند. فاصله‌ی کوتاه‌تر، مصرف سوخت کم و هزینه‌های تدارکات مناسب، موجب شده است که این مسیر را از ارزان‌ترین مسیرهای تجاری بدانند؛ بنابراین، آزادی ناوبری و توسعه جاده‌ی قطبی ابریشم از مسائل کلیدی استراتژی دریایی چین است. علاوه بر این، پکن به دنبال فرصت‌های جدیدی برای مشارکت در ایجاد زیرساخت‌ها برای ساختن گذرگاه اقتصاد آبی که چین و اروپا را از طریق اقیانوس منجمد شمالی (قطب شمال) به هم وصل کند.

چین در حال انجام مشاوره‌های دوجانبه در امور قطب شمال با تمام کشورهای مجاور قطب شمال ازجمله ایالات‌متحده و روسیه می‌باشد. در این راستا باید خاطرنشان کرد که در سال ۲۰۱۲ میلادی، چین و ایسلند چارچوب یک موافقت‌نامه‌ای را در مورد همکاری قطب شمال در مورد مسائل قطب شمال امضاء کردند؛ این موافقت‌نامه نخستین موافقت‌نامه بین حکومتی میان چین و یک دولت مجاور قطب شمال بود.

در همین حال باید گفت که رابطه‌ی چین با کشورهای نوردیک (اسکاندیناوی) و بالتیک در طول سال‌ها گسترش‌یافته است. در این راستا، در ژانویه سال ۲۰۱۸، روسای پارلمان از کشورهای فنلاند، سوئد، نروژ، ایسلند، استونی، لتونی و لیتوانی از چین در «شکل جدیدی از مبادلات سطح بالای بین‌المللی» بازدید کردند.

چنین مبادلاتی نشان‌دهنده‌ی منافع چین در مناطق قطب شمال و دریای بالتیک است.

چین ادعا می‌کند که یک کشور بزرگ مسئول و یک شرکت‌کننده در اداره‌ی منطقه قطب شمال است. بااین‌حال، این معیار برای دریای چین جنوبی که پکن در آن اختلافات ارضی با کشورهای جنوب شرق آسیا دارد، صدق نمی‌کند. در این راستا، پکن درزمینه‌ی «دخالت طرف‌های خارجی» در اختلافات دریای چین جنوبی هشدار داده است. با این شرایط، این مسئله به شناسایی نقش ذینفعان در دریای چین جنوبی پاسخ داده می‌شود. این در حالی است که چین خود را به‌عنوان یک دولت «در نزدیکی قطب شمال» معرفی می‌کند تا نفوذ خود را گسترش دهد و در راه‌های حمل‌ونقل استراتژیک در اقیانوس منجمد شمالی (قطب شمال) قرار گیرد و از منابع طبیعی غنی آن بهره‌برداری کند.

علاوه بر این، فعالیت‌های دریایی چین در اطراف حاشیه‌های اقیانوس منجمد شمالی، نشان‌دهنده‌ی منافع رو به رشد پکن در این منطقه می‌باشد. دراین‌ارتباط، یک ناوگان دریایی چین در سال ۲۰۱۵ میلادی از دانمارک، فنلاند و سوئد بازدید داشته است. برای اولین بار نیز، چین و روسیه در جولای سال ۲۰۱۷ یک مانور نظامی مشترک در دریای بالتیک انجام دادند. همچنین نیروی دریایی چین در سال ۲۰۱۷ از کشورهای دانمارک، فنلاند و لتونی بازدید کرد. باز هم یک ناوگان چینی از طریق دریای برینگ و عبور از جزایر الیوت یک مانور نظامی مشترک را با روسیه در سپتامبر ۲۰۱۵ انجام داد.

باید گفت که جمهوری خلق چین به دنبال موضع قوی در منطقه قطب شمال است. دلایل این امر هم به خاطر وجود مسیرهای حمل‌ونقل، منابع معدنی، ماهیگیری، تحقیقات علمی و مشارکت در اداره‌ی قطب شمال می‌باشد. جاده‌ی ابریشم دریایی قرن بیست‌ویکمی چین به‌طور همزمان همراه با جاه‌طلبی برای یک نیروی دریایی در حال تکامل است، چراکه پکن به دنبال رسیدن به یک قدرت دریایی و ساخت نیروهای مسلحی در کلاس جهانی تا سال ۲۰۵۰ می‌باشد.

ممکن است چین سعی کند که از منطقه قطب شمال به‌عنوان اهرمی برای مقابله با فعالیت‌های ایالات‌متحده آمریکا در دریای چین جنوبی استفاده کند. به‌طور خلاصه باید گفت که خط‌مشی قطب شمال چین برای ادعای نقش رهبری چین در امور بین‌الملل می‌باشد.

در این زمینه، بررسی اهداف و سیاست استراتژیک هند نیز در منطقه قطب شمال مناسب است. هندوستان در سال ۲۰۱۳ همراه با چین، ایتالیا، ژاپن، سنگاپور و کره جنوبی وضعیت ناظر را در شورای قطب شمال به عهده گرفت. در این راستا می‌توان گفت که سیاست «قانون شرق» هند را می‌توان با سیاست قطب شمال هند پیوند داد.

هند می‌تواند با ایالات‌متحده، ژاپن، کره جنوبی و روسیه ارتباطات خود را تقویت کند تا از این طریق، نفوذ استراتژیک خود را در منطقه قطب شمال گسترش دهد. همچنین دهلی‌نو از طریق توسعه‌ی بومی و تهیه‌ی تحقیقات قطبی خود و گسترش پژوهش‌های علمی و اکتشافات می‌تواند راه را برای افزایش نفوذ خود در مناطق قطبی هموار کند.

 مرکز مطالعات قدرت هوایی هند

ترجمه و خلاصه توسط گروه آسیا و اقیانوسیه  موسسه

مسئولیت کامل مطالب ارایه شده در بخش رصد اندیشکده های خارجی به عهده نویسنده یا نویسندگان آنها است و هدف موسسه صرفا آشنایی با نوع نگاه و رویکرد آنها است.


نوشته شده توسط:دکتر قاسمی - 474 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: 303
برچسب ها:
دیدگاه ها