رویکرد ایالات متحده به جزایر دیائویو: سیاست، انگیزه و چشم‌انداز

دسته: آسیا , آمریکا , اسلاید , اعلامیه ها , پربیننده ترین مطالب , تحلیل‌ها و دیدگاه‌ها , رصد اندیشکده ها , گزارشات خبری
بدون دیدگاه
یکشنبه - ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۷

 

رویکرد ایالات متحده به جزایر دیائویو: سیاست، انگیزه و چشم‌انداز

نام نویسنده: کائو کن

 

مسئله‌ی جزایر دیائویو به عنوان یک معضل سنگین موجود در روابط چین و ژاپن، موجب مقابله‌ی جدی دو کشور در سال‌های اخیر شده است. در این میان، ایالات متحده نقش ناامیدکننده‌ای را در اختلاف بر سر جزایر دیائویو ایفاء کرده است.

  1. برقراری سیاست ایالات متحده در مورد جزایر دیائویو در طی «عودت اوکیناوا»

از دهه‌ی ۱۹۷۰ میلادی ایالات متحده بر موضع «بی‌طرفی» در قِبال اختلاف حاکمیتی بر سر جزایر دیائویو اصرار داشته است، که این دیدگاه در «معاهده‌ی  عودت اوکیناوا» در اکتبر ۱۹۷۱ منتشر شد. این حرکت آمریکا، حرکت بزرگی در مورد جزایر دیائویو بود. در واقع، ایالات متحده با این اقدام خود، از موضع قبلی‌اش که جزایر دیائویو را تحت حاکمیت ژاپن می‌دانست، عقب‌نشینی کرد و فقط کنترل اداری ژاپن را در مورد این جزایر پذیرفت. البته این حرکت ایالات متحده موجب نارضایتی ژاپن نیز گردید. در این راستا، سوالی که پیش می‌آید این است که چرا دولت آمریکا این نوع سیاست را انتخاب کرد؟ دلیل این رویکرد واشنگتن ممکن است در سه دیدگاه زیر باشد:

الف: ایالات متحده درباره‌ی تقاضاهای مقامات تایوانی بخاطر تلاش‌های دیپلماتیک و ارزش باقی مانده‌ی استراتژیک جزیره‌ی تایوان در معذوریت اخلاقی قرار گرفت. در این راستا، ریچارد بوش رئیس پیشین موسسه‌ی آمریکایی در تایوان به تأثیر مهم لابیگری بوسیله‌ی مقامات تایوانی نسبت به سیاستگذاران ایالات متحده در رابطه با جزایر دیائویو اشاره می‌کند، او بیان می‌دارد که «بدون فشار از سوی تایپه، ژاپن به احتمال زیاد امروز دارای حق حاکمیت بود».  اگرچه نقش مقامات تایوان در سیاست آسیایی ایالات متحده تا حدودی در درجه‌ی اهمیت کمتری قرار دارد، اما ارزش استراتژیک آن در زنجیره‌ی جزیره آسیا-پاسیفیک به نفع حضور نظامی ایالات متحده همچنان باقی مانده است. نکته‌ی جالبی که باید به آن اشاره کرد این است که در مقایسه با دعوت شمار زیادی از محققان چینی و آمریکایی برای شهادت‌دادن در مورد حاکمیت چین بر سر جزایر دیائویو به مجلس سنا در اکتبر سال ۱۹۷۱، از هیچکدام از محققان ژاپنی برای شهادت‌دادن در مورد حاکمیت ژاپن بر سر جزایر دیائویو دعوتی به عمل نیامد.

ب: ممکن است حکومت نیکسون با گرفتن ژست دوستانه‌تر در مورد مسئله‌ی جزایر دیائویو، به دنبال بهبود روابط خود با چین باشد. در چارچوب تغییرات بزرگ در وضعیت بین‌المللی در اوایل دهه‌ی ۱۹۷۰، همکاری با چین ضرورت فوری برای ایالات متحده‌ای بود که در باتلاق جنگ ویتنام به دام افتاده بود. در واقع، آمریکا با بهبود روابط خود با چین، تلاش می‌کرد تا بتواند در رقابت با شووروی و مواجهه با بن‌بست روابط خود با هند بهتر عمل کند. در این راستا، چندین تن از محققاق بر این باورند که حکومت نیکسون به علت داشتن تنش با ژاپن در مورد مسائل تجاری، دیدگاه قبلی خود را در مورد جزایر دیائویو تغییر داد تا بتواند هم با چین علیه شوروی همکاری کند و هم ژاپن را برای عدول از سیاست‌های تجاریش تحت فشار بگذارد.

پ: ایالات متحده سعی داشت تا با استفاده از مزیت مسئله‌ی جزایر دیائویو، در خط فاصل میان چین و ژاپن حرکت کند. باید گفت که مالکیت و حاکمیت جزایر دیائویو برای آمریکا اهمیتی نداشته و ندارد. در این میان، آنچه برای ایالات متحده آمریکا اهمیت دارد جلوگیری از نزدیک‌شدن چین و ژاپن با استفاده از اختلاف دو کشور بر سر این جزایر است. در واقع، رقابت طولانی‌مدت چین و ژاپن که از اختلافات ارضی حاصل شده است به نفع ایالات متحده در غرب اقیانوس آرام است.

  1. موضع ایالات متحده در مورد استفاده از پیمان امنیتی در قِبال جزایر دیائو

بر خلاف تبلیغات پر سروصدایی که در سال‌های اخیر در مورد اِعمال پیمان امنیتی برای جزایر دیائوکو صورت گرفته است، حکومت ایالات متحده همچنان موقعیت و موضعش را مانند دهه‌ی ۱۹۷۰ حفظ کرده است. در این راستا، طی چند دهه ژاپنی‌ها سعی زیادی داشتند تا دیدگاه مقامات آمریکایی را در مورد مسئله‌ی جزایر دیائویو تغییر دهند. به عبارت دیگر، ژاپنی خواهان این بودند که اختلاف خود با چین در مورد این جزیره را مشمول تعهدات پیمان امنیتی آمریکا در قِبال ژاپن قرار دهند. دراین میان، بین وزارت خارجه و دفاع آمریکا در مورد این قضیه اختلافاتی وجود دارد.

حال با توجه به اینکه چین به سرعت در حال صعود است، ایالات متحده نیز به طور فزاینده‌ای چین را به عنوان رقیب استراتژیک خود در نظر می‌گیرد و در این میان، اختلاف میان وزارت دفاع و خارجه‌ی این کشور بر سر موضوع استفاده از پیمان امنیتی از بین رفته است. در کنار بدترشدن وضعیت جزایر دیائویو از سال ۲۰۱۰، حکومت اوباما که سیاست «چرخش به سمت آسیا» را مطرح نمود، شروع به بیان اظهارت صریح و خشنی در مورد این جزایر کرد.

در آوریل سال ۲۰۱۴ و در جریان دیدار اوباما از ژاپن، رئیس جمهور آمریکا اظهار داشت که «تعهدات ایالات متحده نسبت به امنیت ژاپن مطلق است و ماده ۵ معاهده امنیتی همه‌ی قلمروهای تحت مدیریت ژاپن را شامل می‌شود، از جمله جزایر سنکاکو [یا همان دیائویو]». این اولین بار بود که یک رئیس جمهور آمریکابه صورت عمومی از این موضع صحبت می‌کرد. اما باید گفت که این در حقیقت تنها اهمیت نمادین دارد؛ چرا که پریزیدنت اوباما تعهد به استفاده از نیروی نظامی برای دفاع از جزایر دیائویو برای ژاپن را نپذیرفته است. در این راستا قابل ذکر است که ایالات متحده انعطاف‌پذیری عملیاتی را که در ماده ۵ معاهده‌ی امنیتی ارائه شده است را حفظ می‌کند.

  1. چشم‌انداز سیاست ایالات متحده در مورد جزایر دیائویو

در مقایسه با جزیره اوکیناوا که محل حضور نظامی ایالات متحده آمریکا است، جزایر دیائویو هیچگونه ارزش استراتژیکی مهمی ندارد. در واقع، ایالات متحده نگران مالکیت جزایر دیائویو نیست و بر اساس تجزیه و تحلیل قبلی، شناخت آمریکا از حاکمیت جزایر دیائویو فقط تأثیر محدودی بر سیاست‌گذاری آن کشور دارد که به نظر می‌رسد با منافع ملی و توجه خاص دولت به اولویت‌ها همراه است.

تغییرات قابل ملاحظه‌ای در موضع کنونی آمریکا در مورد مسئله‌ی جزایر دیائویو وجود نخواهد داشت و احتمالاً ایالات متحده تغییری در استراتژی خود در کوتاه مدت ایجاد نمی‌کند، خصوصاً قبل از اینکه برخی از تغییرات اساسی در روابط سه جانبه‌ی آمریکا، چین و ژاپن و توازن قدرت میان آن‌ها رخ دهد.

در مواجهه با فشار گروه‌های ضد چین در آمریکا، حکومت دونالد ترامپ ممکن است در مورد مسئله‌ی جزایر دیائویو با شدت به عقب برگردد، مگر اینکه با توجه به منافع قابل توجهی جذب شود. با این‌حال لازم به ذکر است که رئیس جمهور ترامپ از کلمه‌ی «مناطق» به جای «قلمرو» استفاده می‌کند (به این دلیل که منطقه امکان پیگیری حاکمیتی که قلمرو دارد را ندارد، و این قضیه ممکن است یک سیگنال دوستانه برای چین باشد). در ضمن باید گفت که حکومت ترامپ هیچ نیازی ندارد که یک سیاست رادیکال‌تری را در مورد جزایر دیائویو اتخاذ کند، به دلیل اینکه رابطه‌ی چین و آمریکا در حال توسعه در جهت خوبی است و این نیز برای هر دو کشور بسیار مهم است. اما این بدین معنا نیست که حکومت ترامپ سیاست خود را در مورد جزایر دیائویو به دلیل برخی از منازعات غیر منتظره و یا تحت فشار جدی تندروهای آمریکایی تغییر نمی‌دهد.

در حال حاضر و برای مدت‌زمان بسیار طولانی بعد از آن، رویکر اصلی ایالات متحده نسبت به جزایر دیائویو، هنوز هم بر حفظ احتیاط‌آمیز رقابت میان چین و ژاپن است که این امر می‌تواند بهانه‌ای منطقی برای حظور نظامی آمریکا در اوکیناوا باشد. با این وجود، هنگامی که ایالات متحده «تهدید چین» را به عنوان یک عامل مخرب واقعی در شکستن توازن قدرت در دریای چین شرقی ببیند، قطعاً این سیاست را تغییر خواهد داد، حتی ممکن است که تعدیل خوبی در طولانی‌مدت انجام دهد. در این راستا هم قابل ذکر است که با توجه به «پروسه‌های قانون اساسی» که در بند پنجم پیمان امنیتی وجود دارد، ایالات متحده به سختی می‌تواند تفسیر قانونی‌اش را روشن کند، زیرا این امر شامل تفسیر مفاد مشابه سایر معاهدات است که ابهام آن برای ایالات متحده برای حفظ انعطاف‌پذیری عملی مفید است.

http://www.ciis.org.cn/english/2017-12/15/content_40106674.htm

 

 

عنوان اندیشکده: موسسه­ ی مطالعات بین­ المللی چین

نوع گزارش: مقاله

ترجمه و خلاصه توسط گروه آسیا و اقیانوسیه  موسسه

مسئولیت کامل مطالب ارایه شده در بخش رصد اندیشکده های خارجی به عهده نویسنده یا نویسندگان آنها است و هدف موسسه صرفا آشنایی با نوع نگاه و رویکرد آنها است.

 


نوشته شده توسط:دکتر قاسمی - 474 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: 424
برچسب ها:
دیدگاه ها